Denge Noktası
Yaşam içinde yaşadığımız her deneyimin ve sahip olduğumuz duygularla ilgili üç türlü seçim hakkımız olur. Kendimizden çok ödün veren durumlara neden olan uçta, sadece kendimizi düşündüğümüz diğer uçta veya herkesle ve kendimizle uyum içinde olduğumuz denge noktasında.
Olaylar ve duygular karşısında ne tür davranış sergilediğimizin genelde farkında olmayız. Genelde kendimizle yüzleşmeden kaçar yaşam içinde suçlayacak başkalarını buluruz. Bizim ortaya koyduğumuz davranışlardan başkalarını sorumlu tutarız. Yaşam içinde denge içinde yaşamak için önce kendi kişiliğimizi fark etmemiz gerekir.
Tabi ki, fark edince her şey kendiliğinden çözülmüyor. İşin asıl eğlenceli kısmı o zaman başlıyor. Her olayın neden olduğu bir duygu vardır. Önce yaşanılan olaya bakarak bu olay bizim hangi duygumuzun ortaya çıkmasına neden oldu bunu buluruz. İkinci aşama bu duygu karşısında biz nasıl bir davranış sergiledik. Uçlarda mıydık yoksa dengede miydik? Üçüncü aşama dengede değilsek hangi uçtaydık. Dördüncü aşama dengeye gelebilmek için nasıl bir yol izlemeliyiz. Son olarak da bu değişim için atmamız gereken adımlar doğrultusunda yeni davranışımızı ortaya koymalıyız.
Değişim eğlenceli ancak kısa süreli değildir. Böyle bir yanılgıya düşmemelisiniz. Eğer kısa sürede değişeceğinizi düşünürseniz ilk sergilediğiniz eski davranışınızda kendinize inancınızı kaybedersiniz. Bu kendini gözlemleyerek ve farkında olarak yapılacak yeni alışkanlık edinme yolculuğudur.
Bu anlattıklarımızı örnekleyecek olursak. Patronunuz sizin hatanız olmayan bir durumdan dolayı size olumsuz davranış ve sözler sergiledi. Sizde hiç sesinizi çıkarmadan odadan çıktınız. Odadan çıktığınızda dışarı vuramadığınız bir öfke duygusu içinizde giderek artıyordu.
Ortaya çıkan duygu: Öfke
Sergilenen davranış: Tepkisizlik
Denge Durumu: Kendini değersizleştiren negatif uç
Dengeye gelmek için yapılacak davranış: Saygı çerçevesi içinde kendini ifade etme
Hedef davranış: Herhangi biri suçladığı anda sakin bir ses tonu ile kendimizi sahip olduğumuz değerle doğru bir şekilde ifade etmek.
Bu davranış için yeni davranış biçimi uygulama planı: Kendi değerini kendine vermek için bilinçaltı değişimi. Önce aile içinde daha sonra iş arkadaşlarına karşı son aşama patrona karşı özdeğeri yükseltilerek net bir şekilde kişi kendini ifade edilmeye başlamalı.
Bu adımları her şey için belirlemeli ve yeni eylem planı oluşturmalıyız. Kendimizi fark etmeli, sahip olduğumuz değeri kendimize vermeli ve dengeli olmalıyız.
Spiritüel Rehber Yasemin Derya Metin
Denge Noktası: İki Uç ve Aradaki Yer
Bu sayfadaki üçlü seçim fikrinin psikolojide karşılığı olan bir adı var ve somutlaştırmaya yarıyor: boyun eğen, saldırgan ve atılgan (girişken) tutum. Üçü aynı durumda üç farklı cümle üretir ve sonuçları farklıdır.
| Tutum | Örnek cümle | Sonuç |
|---|---|---|
| Boyun eğen | “Olsun, ben hallederim.” | Kısa vadede huzur, uzun vadede küskünlük |
| Saldırgan | “Sen hiçbir zaman…” | Karşı taraf savunmaya geçer, konu kaybolur |
| Dengeli (atılgan) | “Bunu ben yapamayacağım; şöyle yapabiliriz.” | İhtiyaç söylenir, ilişki zarar görmez |
Üçüncüsü doğuştan gelen bir mizaç değil, öğrenilebilen bir beceridir — ve öğrenilmesinin yolu cümle kalıbından geçiyor.
Dengeli Cümlenin Dört Parçası
- Olay (yorum değil): “Dün akşam raporu bana 23.00’te gönderdin.”
- Kendi duygunuz: “Yetiştiremeyeceğim diye gerildim.”
- İhtiyaç: “Gün içinde haber almam gerekiyor.”
- Somut istek: “Bundan sonra öğlene kadar gönderebilir misin?”
Dördüncü adım olmadan kurulan cümle bir şikâyet olarak kalır. İstek küçük ve somut olduğunda kabul edilme olasılığı belirgin biçimde artıyor.
“Ortada Kalmak” ile “Denge” Aynı Şey Değil
Bu ayrım önemli, çünkü denge sözcüğü sık yanlış anlaşılıyor. Denge, her durumda ortada bir yer bulmak değildir; bazı konularda doğru yer uçtadır. Şiddet, aşağılama, dolandırılma ya da güvenliğin tehlikeye girdiği durumlarda “orta yol” aramak bir denge değil, bir riskin sürdürülmesidir. Dengeli tutumun tanımı şu: kendi ihtiyacını da sayıma katmak — her zaman uzlaşmak değil.
Bir Hafta Süren Alıştırma
Bu beceri okumakla değil tekrarla oturuyor. Bir hafta boyunca günde tek bir durum seçin ve deftere üç satır yazın: ne oldu / hangi tutumla karşılık verdim / dengeli cümlesi ne olurdu? Hafta sonunda hangi durumlarda hangi uca kaydığınız görünür hâle gelir — ve asıl bilgi burada. Çoğu kişi tek bir uca değil, kişiye göre farklı uçlara kaydığını fark eder.
Ne Zaman Destek?
“Hayır” diyememek, sürekli özür dilemek, başkalarının tepkisinden korkarak kendini küçültmek — bunlar tek başına alıştırmayla çözülmeyebilir. Özellikle bir ilişkide korku nedeniyle susuyorsanız bu bir iletişim becerisi eksikliği değildir. Şiddet, tehdit ya da baskı söz konusuysa Alo 183, acil durumda 112. Sürekli kaygı ve kendini ifade edememe günlük hayatı zorlaştırıyorsa bir ruh sağlığı uzmanıyla çalışmak en çok fark yaratan adımdır.
Sık Sorulan Sorular
1Hayır demek bencillik mi?
2Dengeli konuşmayı deniyorum ama karşı taraf yine kızıyor.
3Her durumda orta yolu mu bulmalıyım?
Bu yazıdaki manevi yorumlar öneri ve tavsiye niteliğindedir. Sağlık, hukuk ve para konularında ilgili uzmanlara danışın.
Aynı sayıyı sen de mi görüyorsun, çalışma sana iyi geldi mi, aklına takılan bir soru mu var? Aşağıya bırak — okuyor ve cevaplıyoruz. Sorduğun soru başkalarına da yol gösteriyor.